Ons memorandum: vijf speerpunten voor de federale regering

Het memorandum van de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders aan de federale informateur en formateur

1. Korte inhoud

De Gerechtsdeurwaarder staat met beide voeten in de samenleving. Hij of zij voelt vanop de eerste
rij de impact van de economie, maatschappelijke evoluties en beleidsbeslissingen op de gezinnen en
de ondernemers in dit land. Vanuit dit intensief contact plaatst de Nationale Kamer van
Gerechtsdeurwaarders vijf belangrijke maatschappelijke uitdagingen op de agenda voor de volgende
federale regering:

1. De uitwerking van een performant insolventierecht, zowel preventief als curatief

Een snelle en efficiëntie afhandeling van insolventieprocedures draagt bij tot een
aanzienlijke werklastvermindering voor het justitieapparaat en garandeert zowel voor
burgers als voor ondernemers rechtszekerheid en meer financiële draagkracht.

2. De verlaging van de fiscaliteit en de rolrechten op de akten van de gerechtsdeurwaarder

Een afbouw van de belastingdruk en de hoge rolrechten op akten van de
gerechtsdeurwaarder verlagen de toegang tot justitie voor burgers en ondernemers.

3. De herwaardering van de betekening en de invoering van de elektronische betekening

De betekening is het instrument bij uitstek om juridische zekerheid en respect voor de
rechten van verdediging te garanderen. De doordachte invoering van de elektronische
betekening geeft dit instrument meer slagkracht.

4. Een betere invordering van fiscale en niet-fiscale federale schulden

Op Vlaams niveau bewijst de gerechtsdeurwaarder dat hij snel, doelgericht en transparant
zijn inningsrol op zich neemt. De Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders zal dezelfde
rol ook op federaal niveau op zich nemen en heeft de knowhow en ervaring om dit
partnership met de overheid op een vlotte, uniforme en kostenbesparende wijze te
realiseren.

5. Doelgerichter gebruik van beschikbare informatie ten voordele van een efficiënte justitie

Efficiënt databeheer drukt de kostprijs en is een adequaat middel om nutteloze procedures
te vermijden. De Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders wil verdergaan op de
ingezette geïnformatiseerde weg, zodat de leden van het korps hun informerende rol naar
alle betrokken partijen optimaal kunnen vervullen.

 

2. Woord vooraf van de Voorzitter

Geachte onderhandelaar van de volgende federale regering,

Wie de toekomst als tegenwind ervaart, loopt in de verkeerde richting. De inmiddels overleden
toneelspeler Martin Held toont met deze wijze woorden het korps van de Belgische
Gerechtsdeurwaarders de enige, juiste richting. De gerechtsdeurwaarder werkt vandaag snel,
efficiënt en geïnformeerd. Hij loopt voorop in de steeds verdergaande gedigitaliseerde en
geïnformatiseerde samenleving en is zich bewust van zijn rol als brugfiguur. De gerechtsdeurwaarder
is een bemiddelaar tussen burgers, ondernemers, maatschappij en de politieke wereld.

Met het vernieuwde statuut van de gerechtsdeurwaarder, de afslanking van het gerechtelijk
landschap en de ingezette evolutie naar een gedigitaliseerde dienstverlening heeft het korps de
troeven in handen om definitief het tijdperk van de gerechtsdeurwaarder van de 21ste eeuw te
betreden. Op dat elan wil de Nationale Kamer van de Gerechtsdeurwaarders verdergaan.

Voor u ligt ons memorandum waarin de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders de volgende
federale regering uni sono vraagt om op regelmatige basis en in een sfeer van openheid te
overleggen. Het is de ambitie van de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders om voor u een
solide partner te zijn, die met u meedenkt en samen met u bouwt aan duurzame oplossingen voor
een rechtvaardige, (kosten-)efficiënte en proactieve rechtsbedeling, die vertrouwen biedt aan de
burgers en de ondernemers van dit land.

De Voorzitter,

Marc Brackeva

 

3. De uitwerking van een performant insolventierecht, zowel preventief als curatief

Zowel schuldenaars, schuldeisers als de verschillende overheden, in het bijzonder Justitie, hebben er
alle belang bij om betalingsproblemen te vermijden en eventueel opgebouwde schulden snel,
efficiënt en respectvol af te handelen.

De gerechtsdeurwaarder is doorgaans als eerste op de hoogte van de financiële problemen van
burgers en ondernemers. Vanuit deze kennis en ervaring stelt de Nationale Kamer van
Gerechtsdeurwaarders voor om deze bestaande procedures bij te sturen met het oog op sociale en
economische winst, een kostenbesparing op de begroting van Justitie en een vermindering van de
werklast binnen het juridisch werkveld.

Vermits de gerechtsdeurwaarder vertrouwd is met de voor- en nadelen van de bestaande
procedures is de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders een uitstekende partner om de deze te
herijken. Zo dient de bestaande procedure van de summiere rechtspleging om betaling te bevelen
grondig bijgestuurd, zodat onbetwiste schuldvorderingen eenvoudig, snel en kostenefficiënt worden
afgehandeld. Ook de procedures met betrekking tot collectieve schuldenregeling, faillissement en
continuïteit van ondernemingen dienen bijgestuurd.

In een bredere context vraagt de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders een betere
afstemming tussen de Europese en Belgische rechtsplegingen en een beperking van het formalisme
door de invoering van standaardformulieren die de gerechtsdeurwaarder kan ondertekenen.

 

4. De verlaging van de fiscaliteit en de rolrechten op de akten van de gerechtsdeurwaarder

De toegang tot justitie wordt voor burgers en ondernemers bemoeilijkt door een aanzienlijke
belastingdruk op de akten van de gerechtsdeurwaarder en de verhoging van de rolrechten erop. Zo
bestond de kostprijs voor een dagvaarding voor een onbetaalde factuur van tweeduizendvijfhonderd
euro voor de Rechtbank van Koophandel van Brussel eind 2013 voor meer dan de helft uit
belastingen en rolrechten. Onder meer de verdubbeling van de registratierechten heeft hierop een
grote impact.

De Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders dringt aan op een afbouw van deze druk.

 

5. De herwaardering van het instrument van de betekening en de invoering van de elektronische betekening

1. Juridische zekerheid en respect voor de rechten van verdediging

De betekening is een adequaat en noodzakelijk instrument om een kwaliteitsvolle, efficiënte en
nabije dienstverlening van de rechtszoekende te garanderen. Essentieel hierbij is dat de
gerechtsdeurwaarder bij de tegenpartij ter plaatse komt waardoor hij, mede op basis van de
informatie die hij vooraf verzamelt, de partijen tot een aanvaardbare oplossingen begeleidt. Op deze
manier vervult de gerechtsdeurwaarder zijn rol als bemiddelaar ten volle.

De gerechtsdeurwaarder is het best geplaatst om de bestemmeling van een akte te identificeren, te
informaren, te lokaliseren en te oordelen over de haalbaarheid van de invordering. Bovendien is de
betekening door de gerechtsdeurwaarder het enige middel om elke discussie over de datum van
betekening uit te sluiten. Deze datum is bepalend voor de controle op de naleving van de wettelijk
voorgeschreven termijnen (dagvaardingstermijn, beroepstermijn, verjaringstermijn, enz.)

Het is in ieders belang dat het gebruik van dit instrument wordt gestimuleerd.

2. Elektronische betekening

In een samenleving waarin de informatisering steeds vanzelfsprekender wordt, neemt de
gerechtsdeurwaarder steevast een voortrekkersrol op. Ook wat de invoering van de elektronische
betekening betreft, is de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders klaar om deze rol op zich te
nemen. Meer nog, de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders is de enige partner die vanuit haar
plaatselijke betrokkenheid en kennis de betekening kan vertalen naar een meer uniforme
gedigitaliseerde werkwijze.

Daartoe stelt de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders een gecertificeerd systeem ter
beschikking voor de elektronische overdracht van documenten tussen alle betrokkenen van de
gerechtelijke wereld. Het spreekt voor zich dat de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders de
vertrouwde derde persoon ter bevestiging en controle blijft om officiële overdrachten tussen de
buitenwereld en de organen van Justitie te verzekeren.

Een elektronische betekening is volledig gerechtvaardigd voor akten afgeleverd aan de overheid, aan
parastatale instellingen, aan verzekeringsmaatschappijen en banken of aan de Procureur des Konings.
Voor een betekening aan een natuurlijke persoon of een KMO blijft een bezoek ter plaatse nodig met
het oog op een ontmoeting met de geadresseerde van de akte en hem alle nuttige informatie te
bezorgen voor zijn goede begrip van de akte.

 

6. Betere invordering van fiscale en niet-fiscale federale schulden

Op Vlaams niveau heeft de gerechtsdeurwaarder bewezen dat hij op transparante, proceseconomische,
efficiënte en sociaal verantwoorde wijze de invordering van fiscale en niet -fiscale
schulden kan innen, vanaf het stadium van de aanmaning tot en met de gedwongen invordering. In
lijn met de eerder genomen beleidsbeslissingen, zal het korps van de Belgische
gerechtsdeurwaarders deze rol ook op nationaal vlak op zich nemen. Bovendien beschikt enkel de
Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders over de nodige informatie en technische knowhow om
dit snel, uniform en kostenbesparend te implementeren.

Ook wat de strafrechtelijke geldboeten opgelegd door justitie betreft, kan de gerechtsdeurwaarder
de invorderingsrol op zich nemen. Deze werkwijze zal de kwaliteit van de dienstverlening en de
gelijke behandeling voor de burgers en de ondernemers bevorderen en de werkdruk bij justitie en
financiën verminderen.

 

7. Beter aanwenden van beschikbare informatie, ten voordele van een efficiënte justitie

De gerechtsdeurwaarder heeft een verplichte filter- en informerende rol in het belang van alle
betrokken partijen. Een efficiënt opzoeksysteem van de informatie laat toe om de procedures te
verbeteren, de hiermee gepaard gaande kosten te beperken en nutteloze procedures te vermijden.
Dat wordt prima geïllustreerd door onder meer het centraal bestand van berichten, een instrument
dat de gerechtsdeurwaarder toelaat om de financiële situatie van de schuldenaar objectief en snel in
te schatten.

Het is de ambitie van de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders om deze rol te optimaliseren,
hetgeen tot een verdere informatisering van het justitieapparaat noopt. Zo ontbreekt bijvoorbeeld
informatie uit de Centrale voor kredieten aan particulieren, de Centrale voor kredieten aan
ondernemingen of openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Bovendien biedt het centraal
bestand van berichten nog geen informatie over procedures inzake faillissement, continuïteit van
ondernemingen of voorlopige bewindvoering.

Een verdere uitbreiding van de gegevens opgenomen in het centraal bestand van berichten en een
koppeling met de andere openbare data- of gegevensbanken evenals de directe raadpleegbaarheid is
hierbij de logische weg. Bovendien laat dit de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarder toe een
informatiebron te zijn voor de beleidsmaker.