solvabiliteitsbarometer

Voortaan presenteren de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders en SAM-TES de solvabiliteitsbarometer van de gerechtsdeurwaarder. Deze cijfers komen uit het CBB. Deze data bezorgen beleidsmakers, pers en publiek een beeld over de omvang en de evolutie van de schuldenlast in België, en vormen zo een extra hulpmiddel in de bestrijding van de schuldproblematiek.

Wat is het CBB?

In 2011 werd het CBB opgericht door de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders met het oog op de elektronische centralisering van alle beslagberichten en procedures van collectieve schuldenregeling.

Het CBB is een unieke databank van gegevens die, mits correcte interpretatie, toelaat een beeld te vormen van de solvabiliteit van een schuldenaar. Hierdoor kan een gerechtsdeurwaarder snel en accuraat oordelen of een bepaalde uitvoeringsmaatregel al dan niet opportuun is. Met meer dan 10 miljoen opzoekingen per jaar is het CBB een geslaagd voorbeeld van digitale justitie. Bovendien verbindt deze databank diverse instellingen en beroepsgroepen. Zo zijn onder meer het notariaat, de OVB, de FOD Justitie, de FOD Financiën en de schuldbemiddelaars geconnecteerd met het CBB en maken deze er gebruik van bij de uitvoering van hun taken.

Bovendien voorzag de wetgever expliciet een rol als beleidsinstrument voor het CBB: het laat immers toe om statistieken te verzamelen zodat de overheid haar armoedebeleid gerichter kan uitwerken.

"Omdat gerechtsdeurwaarders dagelijks in contact komen met gezinnen en bedrijven, houden zij als geen ander de vinger aan de pols. Het CBB laat hen toe om hun maatschappelijke rol als bemiddelaar voluit te vervullen."

Aantal schuldenaars

In het CBB wordt iemand als een schuldenaar beschouwd vanaf het moment dat er één of meer actieve berichten op zijn/haar naam staan in het CBB. Dit kunnen berichten van bevel, beslagberichten, berichten van delegatie, overdacht, protest of collectieve schuldenregeling zijn.

In het vierde kwartaal van 2017 telde België 767.806 schuldenaars in het CBB, wat neerkomt op 6,79% van alle meerderjarige Belgen. Bij ondernemingen hebben 125.822 (25,28%) bedrijven schulden, bij de zelfstandigen zijn er 45.663 (10,71%) schuldenaars.

 


 

Berichten van bevel

Wanneer een schuldenaar door de rechtbank, of een andere instelling die bevoegd is om een uitvoerbare titel af te leveren, wordt veroordeeld tot de betaling van een geldsom, kan de gerechtsdeurwaarder bij hem/haar langsgaan om een bevel te betekenen. Dit kan in de vorm van een bevel tot betalen met oog op beslag van roerende goederen of in de vorm van een onroerend bevel met oog op het leggen van een onroerend beslag.

In 2017 werden 492.037 berichten van bevel neergelegd op naam van natuurlijke personen, 140.659 voor vennootschappen en 50.733 voor zelfstandigen. In het vierde kwartaal van 2017 stonden in totaal 842.217 actieve berichten van bevel geregistreerd op naam van natuurlijke personen, 228.545 actieve berichten op naam van vennootschappen en 82.674 actieve berichten op naam van zelfstandigen.

Berichten van uitvoerend beslag

Wanneer een schuldenaar niet ingaat op het bevel dat hem werd betekend, kan de gerechtsdeurwaarder overgaan tot een uitvoerend beslag. Hierbij maakt de gerechtsdeurwaarder een inventaris op van de roerende goederen van de schuldenaar (bv. het meubilair). Deze goederen kunnen worden verkocht om de schulden aan te zuiveren. De gerechtsdeurwaarder kan ook beslag leggen op de onroerende goederen (bv. de woning) van de schuldenaar. Dit beslag wordt vervolgens gepubliceerd als een bericht van uitvoerend beslag in het CBB. Het aantal neergelegde berichten komt niet noodzakelijk overeen met een effectieve verkoop van de goederen. Wanneer de schuldenaar zijn schuld alsnog aflost, wordt de verkoop geannuleerd.

In 2017 werden 240.159 berichten van uitvoerend beslag neergelegd op naam van natuurlijke personen, 71.924 voor vennootschappen en 29.913 berichten voor zelfstandigen. In het vierde kwartaal van 2017 stonden in totaal 759.085 actieve berichten van uitvoerend beslag geregistreerd op naam van natuurlijke personen, 193.500 actieve berichten op naam van vennootschappen en 87.385 actieve berichten op naam van zelfstandigen.

Aantal geschrapte berichten

Wanneer de schuldenaar overgaat tot de betaling van het totale verschuldigde bedrag (inclusief rente en kosten) wordt het bijhorende bericht van bevel of uitvoerend beslag geschrapt uit het CBB.

In 2017 werden 328.485 berichten van bevel op naam van natuurlijke personen geschrapt, voor vennootschappen werden 109.278 berichten geschrapt en bij de zelfstandigen noteren we 34.167 geschrapte berichten van bevel. Tijdens dezelfde periode werden 315.171 berichten van uitvoerend beslag op naam van natuurlijke personen geschrapt, bij vennootschappen tellen we 86.380 schrappingen en bij de zelfstandigen werden 37.356 berichten van uitvoerend beslag geschrapt.


 

Berichten van beslag onder derden

Hierbij wordt rechtstreeks beslag gelegd bij een derde partij die geld verschuldigd is aan de schuldenaar. Dit kan onder meer de werkgever zijn (beslagbaar deel van het loon*), de rijksdienst voor jaarlijkse vakantie (vakantiegeld), de bank (bankrekeningen), een huurder of overheidsinstellingen (pensioenen, werkloosheidsuitkering). Zowel gerechtsdeurwaarders als de FOD Financiën kunnen een derdenbeslag leggen. De FOD Financiën maakt hiervan gebruik indien de verschuldigde directe belastingen of btw niet werden betaald.* Bij onbetaalde onderhoudsgelden kan het volledige loon beslagen worden.

In 2017 werden 21.509 derdenbeslagen gelegd door de gerechtsdeurwaarders. Voor de FOD Financiën gaat het om 194.233 derdenbeslagen inzake directe belastingen en 1.967 beslagen inzake verschuldigde btw. In 2017 stonden in totaal 52.294 actieve derdenbeslagen door gerechtsdeurwaarders geregistreerd in het CBB. Voor de FOD Financiën zijn dat er in totaal respectievelijk 415.583 (directe belastingen) en 6.259 (btw).


 

Collectieve schuldenregelingen

Een schuldenaar (niet-handelaar) met structurele schulden kan via de arbeidsrechtbank toegelaten worden tot de procedure van collectieve schuldenregeling. Hierbij zorgt een schuldbemiddelaar tijdens een periode van gemiddeld zeven jaar voor de afbetaling van de schulden. Het loon van de schuldenaar wordt rechtstreeks aan de schuldbemiddelaar gestort, de schuldenaar ontvangt van zijn schuldbemiddelaar leefgeld om te voorzien in zijn dagelijkse behoeften.

Een dossier wordt succesvol afgesloten als de schuldenaar zijn afgesproken regeling correct heeft nageleefd, de eventueel nog openstaande schulden worden dan kwijtgescholden. Zo krijgt de schuldenaar de kans om met een schone lei te herbeginnen.  

In 2017 kende de arbeidsrechtbank 14.162 nieuwe collectieve schuldenregelingen toe. Tijens het vierde kwartaal van 2017 stonden 112.954 lopende collectieve schuldenregelingen geregisteerd in het CBB. In 2017 konden 8.080 collectieve schuldenregelingen succesvol worden afgesloten.


 

Berichten van delegatie

Bij loondelegatie* verleent de vrederechter machtiging aan een persoon, die recht heeft op een onderhoudsuitkering, om zelf rechtstreeks bij de werkgever van zijn/haar (ex-) echtgeno(o)t(e) het loon (of een deel ervan) in ontvangst te nemen. * Loondelegatie is slechts één van de procedures die kunnen worden toegepast om achterstallig onderhoudsgeld of alimentatiegeld te verkrijgen. 

In 2017 werden 338 nieuwe berichten van delegatie neergelegd in het CBB, tijdens het vierde kwartaal van 2017 noteerden we 1.194 actieve berichten van delegatie in het CBB.


 

Berichten van overdracht 

Bij een overdracht is er een overeenkomst tussen twee partijen dat de financiële inkomsten van de schuldenaar worden afgestaan om een onbetaalde schuld te vereffenen. De meest gekende vorm van overdracht is loonoverdracht. Dit wordt bijvoorbeeld gebruikt bij het afsluiten van een krediet. De schuldenaar verleent dan via een akte de toestemming aan de schuldeiser om zijn loon aan te spreken bij niet-betaling. Loonoverdracht wordt ook vaak gebruikt bij de aflossing van kredietschulden, zo maken winkels die producten (zoals gsm’s, auto’s, elektrotoestellen, tv’s …) op afbetaling verkopen hier gebruik van.

In 2017 werden 140.113 nieuwe berichten van overdracht neergelegd in het CBB, tijdens het vierde kwartaal van 2017 noteerden we 558.641 actieve berichten van overdracht in het CBB.