Visienota Koen Geens

vrijdag, februari 9, 2018 - 16:45

In ‘Court of the Future’ presenteert justitieminister Koen Geens zijn toekomstvisie. Justitie moet toegankelijk, nabij en betaalbaar zijn, waarbij zowel de procedures als de informatica geoptimaliseerd worden en het personeel op een zo efficiënt mogelijke wijze wordt ingezet.

De Minister van Justitie vat zijn doel als volgt samen: “Dit plan heeft de ambitie om het startschot te geven voor een breed debat over de toekomst van Justitie in het algemeen en de rechtbank van de toekomst in het bijzonder. De ontwikkeling van een langetermijnvisie op Justitie moet immers gedragen worden door alle betrokken partijen. De rechtbanken en de hoven, het openbaar ministerie en de verschillende beroepsgroepen worden daarom opgeroepen om hun visie op en hun rol in de rechtbank van de toekomst kenbaar te maken. Elk initiatief hiertoe wordt verwelkomd en zal op de nodige aandacht en betrokkenheid van de Minister van Justitie kunnen rekenen ».

Het integrale plan kan u als bijlage van deze pagina lezen.

Uiteraard wensen we vanuit de NKGB en SAM-TES het debat over de toekomst van justitie aan te gaan. De gerechtsdeurwaarder garandeert immers dat recht wordt uitgevoerd, altijd ten voordele van de rechtszoekende en in het algemeen belang.

De visienota ‘Court of the Future’ van Minister van Justitie, Koen Geens, gaat uit van volgende – voor de gerechtsdeurwaarder pertinente – doelstellingen:

1. Gerechtelijke procedure versnellen

“De doorlooptijd tussen de inleiding van een zaak en het vonnis mag niet meer dan een jaar in beslag nemen; een jaar per aanleg wel te verstaan.”
“(…) elk vonnis of arrest dat er weliswaar komt, maar te laat, schiet grotendeels zijn doel voorbij."

  • De gerechtsdeurwaarder staat centraal in de gerechtelijke procedure, zowel aan het begin bij de inleiding als op het einde bij de uitvoering van de beslissing. Hij heeft de nodige expertise om de Minister te steunen doorheen de volledige keten, om de huidige procedure te versnellen en als centraal aanspreekpunt te fungeren tussen alle tussenpersonen van het proces, van de aanvrager tot de verweerder via de magistraat, de griffies of de advocaat van de betrokken partijen. Opgemerkt hierbij is de uitrol van de elektronische betekening, die de verzending van officiële akten aanzienlijk versnelt en de interne organisatie bij de bestemmeling vergemakkelijkt (zekerheid dat de deurwaardersakte sneller de bevoegde persoon bereikt).
  • De ontwikkeling van alternatieve procedures (invordering van onbetwiste geldschulden, bemiddeling, …) zullen zonder twijfel het totaal aantal juridische procedures doen dalen, zodat enkel de zaken waarvoor er effectief een geding ten gronde bestaat en voor dewelke een zorgvuldige bestudering zich opdringt, worden berecht.  Een daling van het aantal dossiers dat aan de rechter wordt voorgelegd zal ongetwijfeld een versnelling van de behandeling betekenen.

 

2.     Rechtvaardigheid financieel toegankelijk voor iedereen

“Justitie zou ook financieel toegankelijk moeten zijn voor iedereen”.
“Elk vonnis dat niet kan worden geveld omdat de partij die het wil bekomen, de middelen niet vindt om zich toegang tot de rechter te verschaffen, is een vonnis te weinig”
“Op korte termijn zal werk worden gemaakt van een rechtsbijstandsverzekering die fiscaal in rekening kan worden gebracht. (…) Immers de kosten van advocaat en gerecht zijn ook voor personen die boven de inkomensgrenzen van de juridische tweedelijnsbijstand vallen, vaak moeilijk te financieren. De rechtsbijstandsverzekering kan door een mutualisering van de risico’s een betaalbare oplossing bieden, naar het voorbeeld van de ziekteverzekering. Mutualiseren betekent risico’s delen, gemeenschappelijk maken en spreiden over meerdere schouders om ze gemakkelijker te kunnen dragen”.
“Naast het garanderen van de betaalbaarheid, moeten ook alternatieven voor Justitie, zoals bijvoorbeeld bemiddeling en schikking in de loop van de procedure, worden gestimuleerd.  Dit kan door bijvoorbeeld een vermindering van het rolrecht of een verhoging bij weigering."

  • Momenteel bevat een dagvaarding een groot deel fiscale lasten.  Als voorbeeld, een dagvaarding voor de rechtbank van eerste aanleg waarvan de kost 308,00 € bedraagt waarvan bijna 60% fiscale kosten zijn (178,00 €), registratie- en rolrechten, BTW, … Een mindering van deze lasten zal zeker ook de kosten voor de toegang tot de rechtbanken in mindering brengen. 
  • Wat betreft de rechtsbijstandverzekering (bestemd voor de middenklasse) die de risico’s dekt, zoals bij een echtscheiding of bouwgeschillen, is er sprake van om “kosten en erelonen van de gerechtsdeurwaarders en van iedere andere persoon die de vereiste kwalificaties heeft, overeenkomstig de op de procedure toepasselijke wet” mee op te nemen in deze verzekering. Dit zal de toegang tot justitie voor de middenklasse, die al te vaak genegeerd wordt als het over rechtsvorderingen gaat, vergemakkelijken. 
  • Opnieuw verwijzen we naar het belang van de alternatieve, buitengerechtelijke en minder kostelijke procedures, zoals de invordering van onbetwiste geldschulden (afschaffing van registratierecht van 50,00 € per akte) die kan leiden tot de opmaak van een uitvoerbare titel, dewelke in alle punten overeenstemt met de beslissing van een rechter.  Deze procedure is voorlopig beperkt tot de B2B-relaties. De toegang tot justitie ook financieel haalbaar maken voor iedereen kan onder meer gerealiseerd worden door een uitbreiding van deze procedure tot de B2C-relaties.

 

3. Justitie toegankelijker maken (fysieke nabijheid versus digitale nabijheid)

"Zelfs vandaag blijft de nabijheid tot op zekere hoogte een belangrijk element bij het meten van de toegankelijkheid, zij het in een andere betekenis dan voorheen. Naast de fysieke nabijheid verwachten de meeste gerechtigden steeds meer een digitale nabijheid. De informatisering heeft een dubbele betekenis gegeven aan de toegankelijkheid. "

  • De gerechtsdeurwaarders werken actief mee aan de wens van de Minister door het opzetten van het e-betekeningsplatform en het centraal register van gedematerialiseerde authentieke akten, ingericht op verzoek van de Minister.De rechtzoekende zal dus weldra kunnen beschikken over een rechtstreekse, beveiligde en digitale toegang tot een register waarin alle officiële aan hem/haar betekende akten zullen worden gecentraliseerd. Op termijn zal het volledige bestand worden gedigitaliseerd (zie punt 4).
  • De vrederechter wordt beschouwd als de “nabijheidsrechter” en de gerechtsdeurwaarder blijft de nabijheidsjurist die ter beschikking staat van particulieren en ondernemingen. Hij is de enige juridische actor die de rechtzoekende tegemoet treedt en daarbij tegelijk zijn natuurlijke bemiddelende rol uitvoert en alle nuttige en noodzakelijke informatie aan de bezochte persoon verstrekt. De informatisering van justitie betekent een grote stap voorwaarts. Daardoor zal de plicht tot algemene informatieverstrekking door de gerechtsdeurwaarder, zijnde de speler op het terrein, des te belangrijker worden, dit ter ondersteuning van de zwakke burger die niet over de technische middelen beschikt om zich toegang te verschaffen tot de gedigitaliseerde justitie.

 

4. Doorgaan met de informatisering van gerechtelijke procedures

"Via de website Just-on-Web zal men immers zijn dossier digitaal kunnen raadplegen of opstarten. Deze website vormt de toegangspoort voor wie digitaal in contact met de rechtbank en haar diverse diensten wil komen. Voor wie van thuis uit zelf op het internet kan, zal deze verplaatsing overbodig zijn, want deze persoon zal de verschillende handelingen met betrekking tot zijn dossier zelf kunnen stellen via de website Just-on-Web. (…)  De e-betekening aan het elektronisch adres of mailadres van bedrijven en overheden en de elektronische raadpleging van het daarmee gepaard gaand betekeningsdossier vormen een eerste stap in de goede richting."

"De bedoeling is om uiteindelijk te komen tot een volledig gedigitaliseerde strafrechtelijke en burgerrechtelijke keten vanaf het ontstaan van een document of informatie tot aan de laatste raadpleger in de keten. En dit zonder een tussenstap via een papieren drager. Dit kan een einde maken aan complexe en tijdrovende administratieve activiteiten. De documenten en informatie zullen volledig "digital native" zijn, wat zal toelaten ze over te maken, behandelen en raadplegen op digitale wijze."

  • Om dit digitaal dossier op te bouwen en de 'strafrechtelijke en burgerlijke keten' volledig te automatiseren, is de steun van de gerechtsdeurwaarder die centraal staat in het gerechtelijk proces noodzakelijk. De gerechtsdeurwaarder beschikt over alle expertise die vereist en nodig is om, samen met de andere partners van de Minister van Justitie, te helpen bij de realisatie van dit ambitieuze project. De ontwikkeling van platformen verbonden aan de elektronische betekening is een eerste stap en de gerechtsdeurwaarder is bereid verder steun te verlenen in het kader van de informatisering van andere modaliteiten tot inleiding. 
  • De informatisering van gerechtelijke procedures houdt uiteraard ook een tijdsbesparing in voor de gerechtsdeurwaarder, die minder aanwezig zal moeten zijn in de hoven en rechtbanken. Ook het indienen van stukken zal digitaal kunnen gebeuren.

5. Optimaliseren van de werkdruk van hoven en rechtbanken

"De voorbije twee jaar hebben we er alles aan gedaan om te verminderen wat bijdroeg tot nutteloze werklast voor de rechters en de griffies, en om af te bouwen wat minder constructieve partijen toeliet om processen te vertragen. Onbetwiste schulden van ondernemers en achterstallige RSZ-schulden moeten daarom sedert vorig jaar niet langer via de rechtbank worden ingevorderd, terwijl elektronische applicaties zoals e-Deposit en e-box verlichting brachten."

  • Laten we nogmaals wijzen op de ontwikkeling van het e-betekeningsplatform, voornamelijk in strafzaken. In de nabije toekomst zal de werkdruk van de parketten, de griffies en de gerechtsdeurwaarders afnemen, aangezien het platform dat momenteel wordt ontwikkeld de uitwisseling tussen de verschillende gerechtelijke instanties zal versnellen. 
  • Wat betreft de ontwikkeling van alternatieve procedures voor de klassieke gerechtelijke procedure, is het een feit dat dit gemakkelijk kan worden opgezet voor alles wat betrekking heeft op een onbetwiste schuldvordering, of het nu gaat om ondernemers (zoals nu reeds het geval is) of om een consument (wakend over de voorziening van de beschermingsgaranties aangepast aan hun statuut).
  • Tenslotte kan een vermindering van de werklast van hoven en rechtbanken worden bereikt door van hogerhand aan de gerechtsdeurwaarders meer onderzoeksmiddelen te verschaffen, waarmee ze de werkelijke solvabiliteitsstatus kunnen beoordelen van de verwerende partij en elke vorm van insolventie kunnen opsporen, in welk geval een gerechtelijke procedure voor een geldelijke invordering een verspilling van tijd en geld zou kunnen betekenen. 
BijlageGrootte
PDF icon court_of_the_future_nl_20171023_v27.3.pdf3.2 MB